Po raz pierwszy zrobili\u015bmy co\u015b nie tylko dla mieszka\u0144c\u00f3w, ale te\u017c z mieszka\u0144cami – m\u00f3wi jedna z uczestniczek programu „Debiuty w partycypacji”, dzi\u0119ki kt\u00f3remu ju\u017c blisko 60 organizacji dosta\u0142o wsparcie w prowadzeniu dzia\u0142a\u0144 anga\u017cuj\u0105cych lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107.<\/i><\/b><\/p>\n
– Dla mnie partycypacja oznacza poczucie sprawczo\u015bci, \u015bwiadomo\u015b\u0107, \u017ce mog\u0119 wp\u0142ywa\u0107 na to, co mnie otacza – m\u00f3wi Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek z Ko\u0142a Gospody\u0144 Wiejskich R\u00f3\u017cnowo, kt\u00f3re wzi\u0119\u0142o udzia\u0142 w drugiej edycji organizowanego przez Fundacj\u0119 Stocznia programu „Debiuty w partycypacji”. Program zach\u0119ca organizacje pozarz\u0105dowe do podejmowania dzia\u0142a\u0144, kt\u00f3re mog\u0105 odmieni\u0107 \u017cycie lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Realizowane w jego ramach projekty pokazuj\u0105 mieszka\u0144com zw\u0142aszcza ma\u0142ych miast i wsi, \u017ce warto inicjowa\u0107 zmiany w najbli\u017cszej okolicy oraz podejmowa\u0107 decyzje w sprawach, kt\u00f3re ich dotycz\u0105 i wp\u0142ywaj\u0105 na ich \u017cycie. W ci\u0105gu dw\u00f3ch lat ze wsparcia i dofinansowania skorzysta\u0142o 58 organizacji. Ich cz\u0142onkowie przeprowadzili dziesi\u0105tki spotka\u0144, warsztat\u00f3w, konsultacji, wsp\u00f3lnie z mieszka\u0144cami stworzyli koncepcje, jak zmienia\u0107 miejsca, w kt\u00f3rych \u017cyj\u0105.<\/span><\/p>\n Si\u0142a ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci<\/b><\/p>\n – Dot\u0105d organizowali\u015bmy wydarzenia, w kt\u00f3rych mieszka\u0144cy mogli po prostu wzi\u0105\u0107 udzia\u0142: zaj\u0119cia tkackie, warsztaty r\u0119kodzie\u0142a, wiejskie pota\u0144c\u00f3wki. Wida\u0107, \u017ce w naszej wsi by\u0142y potrzebne takie inicjatywy i ludzie ch\u0119tnie z nich korzystaj\u0105, ale chcieli\u015bmy czego\u015b wi\u0119cej: zaktywizowa\u0107 innych i pokaza\u0107 im, \u017ce sami mog\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na to, co dzieje si\u0119 wok\u00f3\u0142 nich – m\u00f3wi Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek. Ko\u0142o gospody\u0144 zaproponowa\u0142o, by w ramach „Debiut\u00f3w w partycypacji” zbada\u0107 potrzeby mieszka\u0144c\u00f3w R\u00f3\u017cnowa, wsi niedaleko Olsztyna, i wsp\u00f3lnie zastanowi\u0107 si\u0119, jak mog\u0142oby wygl\u0105da\u0107 miejsce rekreacji i integracji lokalnej spo\u0142eczno\u015bci na terenie wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy wiejskiej. Celem projektu by\u0142o opracowanie wsp\u00f3lnie z mieszka\u0144cami wsi i przedstawicielami samorz\u0105du koncepcji zagospodarowania terenu. – Po raz pierwszy zrobili\u015bmy co\u015b nie tylko dla mieszka\u0144c\u00f3w, ale z mieszka\u0144cami. Wcze\u015bniej proponowali\u015bmy innym gotowe rozwi\u0105zania, tym razem wypracowali\u015bmy je razem – t\u0142umaczy Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek.\u00a0<\/span><\/p>\n Zobacz filmowe podsumowanie z R\u00f3\u017cnowa<\/a><\/p>\n Podkre\u015bla, \u017ce R\u00f3\u017cnowo to wie\u015b nietypowa. – Znajduje si\u0119 bardzo blisko du\u017cego miasta, Olsztyna. Dla wielu jest wi\u0119c sypialni\u0105, do kt\u00f3rej doje\u017cd\u017ca si\u0119 po pracy. Z tego powodu osiedla si\u0119 tu wiele nowych os\u00f3b. Oczywi\u015bcie nie brakuje te\u017c rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy s\u0105 tu od pokole\u0144, ale domy s\u0105 rozsiane na du\u017cym obszarze. Trudno si\u0119 spotka\u0107 i zacie\u015bnia\u0107 relacje – przyznaje Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek. Mimo to jej zdaniem spo\u0142eczno\u015b\u0107 R\u00f3\u017cnowa ma potencja\u0142, by si\u0119 integrowa\u0107, zw\u0142aszcza wok\u00f3\u0142 wa\u017cnych dla wsi spraw. – Nawet je\u015bli nie wszyscy znamy swoje imiona i nazwiska, to na pewno znamy si\u0119 z widzenia. To si\u0142a ma\u0142ych spo\u0142eczno\u015bci, w du\u017cych miastach poczucie bycia anonimowym jest z pewno\u015bci\u0105 wi\u0119ksze – uwa\u017ca Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek. I dodaje: – Oczywi\u015bcie w miastach nie brakuje aktywnych ludzi, kt\u00f3rzy ch\u0119tnie w\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 w dzia\u0142ania spo\u0142eczne, s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 rozmaitych organizacji, bior\u0105 udzia\u0142 w konsultacjach spo\u0142ecznych. Na wsi jest inaczej, trudniej wykrzesa\u0107 z mieszka\u0144c\u00f3w spo\u0142ecznikowskiego ducha. W naszym projekcie nie wzi\u0119\u0142o udzia\u0142u tak wiele os\u00f3b, jak si\u0119 spodziewali\u015bmy. Ale z drugiej strony ci, kt\u00f3rzy si\u0119 zaanga\u017cowali, dali z siebie wszystko, bo wiedzieli, \u017ce walcz\u0105 o to, co ich dotyczy i \u017ce nikt inny za nich tego nie za\u0142atwi.<\/span><\/p>\n Grupa aktywnych mieszka\u0144c\u00f3w<\/b><\/p>\n To w\u0142a\u015bnie, zdaniem uczestnik\u00f3w programu, si\u0142a partycypacji w ma\u0142ych, zw\u0142aszcza wiejskich spo\u0142eczno\u015bciach: je\u015bli mieszka\u0144cy sami nie zainicjuj\u0105 zmian, lokalne w\u0142adze mog\u0105 \u0142atwo pomin\u0105\u0107 ich stanowisko. I na przyk\u0142ad postawi\u0107 na \u015brodku placu przed wiejsk\u0105 \u015bwietlic\u0105 tzw. bud\u0119. Tak by\u0142o w Dajnach, osadzie w wojew\u00f3dztwie warmi\u0144sko-mazurskim, gdzie przedstawiciele gminy wyposa\u017cyli teren wok\u00f3\u0142 wiejskiej \u015bwietlicy w altank\u0119, nie konsultuj\u0105c jej ustawienia z mieszka\u0144cami. – Buda, jak potocznie nazywaj\u0105 j\u0105 m\u0142odzi mieszka\u0144cy Dajn, stan\u0119\u0142a w niefunkcjonalnym miejscu, przez co ogranicza\u0142a korzystanie z placu wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy. Poza tym zale\u017ca\u0142o nam, \u017ceby zaj\u0105\u0107 si\u0119 tematem ca\u0142ego tego obszaru oraz zaniedbanego stawu przy \u015bwietlicy i podj\u0105\u0107 ostateczn\u0105 decyzj\u0119, czy go odnowi\u0107, czy zlikwidowa\u0107. Postanowili\u015bmy spyta\u0107 o to mieszka\u0144c\u00f3w – m\u00f3wi Emilia G\u00f3rska z Ko\u0142a Gospody\u0144 Wiejskich Motyle, kt\u00f3re dzia\u0142a w Dajnach. Dzi\u0119ki \u201cDebiutom w partycypacji\u201d KGW znalaz\u0142o odpowied\u017a, co zrobi\u0107 ze stawem i jak uporz\u0105dkowa\u0107 teren wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy. W czasie spotka\u0144 warsztatowych z mieszka\u0144cami oraz na podstawie ankiet we wsp\u00f3\u0142pracy z architektk\u0105 krajobrazu powsta\u0142a koncepcja zagospodarowania terenu, zak\u0142adaj\u0105ca modernizacj\u0119 istniej\u0105cego placu zabaw, uporz\u0105dkowanie i dosadzenie zieleni, przebudow\u0119 stawu oraz ustawienie ma\u0142ej architektury, kt\u00f3ra zach\u0119ca\u0142aby mieszka\u0144c\u00f3w do sp\u0119dzania tam czasu.<\/span><\/p>\n Sprawd\u017a histori\u0119 debiut\u00f3w w Dajnach<\/a><\/p>\n Z podobnym problemem mierzono si\u0119 w \u0141ukawicy, wsi w woj. lubelskim. Nie ma tam co prawda \u015bwietlicy, ale jest kawa\u0142ek ziemi, na kt\u00f3rym mo\u017cna by j\u0105 postawi\u0107. Jakie powinna pe\u0142ni\u0107 funkcje i jak m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 teren wok\u00f3\u0142? Na ten temat r\u00f3wnie\u017c dzi\u0119ki \u201cDebiutom w partycypacji\u201d wypowiedzieli si\u0119 sami mieszka\u0144cy wsi, najpierw w czasie spotkania w terenie, a potem w ankietach. Wci\u0105gni\u0119cie mieszka\u0144c\u00f3w do procesu projektowania to pomys\u0142 Fundacji Cultus, kt\u00f3ra zg\u0142osi\u0142a si\u0119 do programu Fundacji Stocznia. – W naszej wsi s\u0105 zar\u00f3wno rdzenni mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy s\u0105 tu od pokole\u0144, jak i ci, kt\u00f3rzy niedawno si\u0119 przeprowadzili, jak chocia\u017cby cz\u0142onkowie naszej fundacji. Ale okazuje si\u0119, \u017ce mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 wsp\u00f3lnym g\u0142osem. Dzi\u0119ki pracy nad projektem w \u201cDebiutach w partycypacji\u201d jako mieszka\u0144cy lepiej si\u0119 poznali\u015bmy, zintegrowali\u015bmy oraz zdecydowali\u015bmy o tym, jak mo\u017ce wygl\u0105da\u0107 nasza okolica – m\u00f3wi Marta Rynkiewicz z Fundacji Cultus i podkre\u015bla, \u017ce nie spodziewa\u0142a si\u0119 takiego odzewu mieszka\u0144c\u00f3w wsi na organizowane przez fundacj\u0119 konsultacje dotycz\u0105ce terenu pod \u015bwietlic\u0119. – Gdy wcze\u015bniej jako fundacja dzia\u0142ali\u015bmy w Warszawie, trudno by\u0142o uzyska\u0107 taki odzew w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w kamienicy czy bloku. Wiejska, ma\u0142a spo\u0142eczno\u015b\u0107 okaza\u0142a si\u0119 du\u017co bardziej otwarta na wsp\u00f3lne dzia\u0142ania – ocenia Rynkiewicz.<\/span><\/p>\n \u0141ukawica: W mie\u015bcie nie mieli\u015bmy takiego odzewu<\/a><\/p>\n Wymiana my\u015bli i do\u015bwiadcze\u0144<\/b><\/p>\n Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek z KGW R\u00f3\u017cnowo podkre\u015bla, \u017ce to mieszka\u0144cy wiedz\u0105 najlepiej, czego potrzebuj\u0105. – Chcieli\u015bmy stworzy\u0107 przestrze\u0144 do wymiany my\u015bli mi\u0119dzy lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105 a decydentami, bo obie strony rzadko kiedy maj\u0105 okazj\u0119 si\u0119 spotka\u0107 i porozmawia\u0107. Naszym celem by\u0142o powo\u0142anie grupy aktywnych mieszka\u0144c\u00f3w R\u00f3\u017cnowa, kt\u00f3ra razem planuje i organizuje dzia\u0142ania oraz lobbuje w samorz\u0105dzie za realizacj\u0105 oddolnych pomys\u0142\u00f3w. I to si\u0119 uda\u0142o, cho\u0107 nie jest to liczna grupa – m\u00f3wi Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek. Efektem projektu by\u0142o te\u017c powstanie koncepcji zagospodarowania terenu wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy oraz przekazanie gminie raportu z rekomendacjami na temat wprowadzenia zmian w tym miejscu. – Walczymy teraz o pieni\u0105dze na realizacj\u0119 naszych pomys\u0142\u00f3w, wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105c nie tylko z urz\u0119dem gminy, ale te\u017c z so\u0142tysem i rad\u0105 so\u0142eck\u0105. To oznacza, \u017ce mieszka\u0144cy mog\u0105 mie\u0107 realny wp\u0142yw na kszta\u0142towanie bud\u017cetu i publicznych wydatk\u00f3w, a tym samym funkcjonowanie i wygl\u0105d naszej wsi – podkre\u015bla Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek.<\/span><\/p>\n Projekt wzmocni\u0142 te\u017c sam\u0105 organizacj\u0119. – Od razu poczu\u0142am, \u017ce to co\u015b dla nas, \u017ce dzi\u0119ki temu mogliby\u015bmy si\u0119 rozwin\u0105\u0107. Z jednej strony potrzebowali\u015bmy pomys\u0142u na zagospodarowanie terenu wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy, z drugiej – zale\u017ca\u0142o nam na integracji mieszka\u0144c\u00f3w naszej wsi, przyci\u0105gni\u0119ciu nowych os\u00f3b, kt\u00f3re chcia\u0142yby si\u0119 zaanga\u017cowa\u0107 i zrobi\u0107 co\u015b dla innych. Potrzebowali\u015bmy jednak wsparcia w przeprowadzeniu dzia\u0142a\u0144 w tej formie – m\u00f3wi Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek. Takie wsparcie zapewnia uczestnikom programu mentor, kt\u00f3ry pomaga wymy\u015bli\u0107 i zaplanowa\u0107 dzia\u0142ania, ocenia, co sprawdzi si\u0119 w danej spo\u0142eczno\u015bci, a na koniec podpowiada, co by\u0142o dobre, a co mo\u017cna by poprawi\u0107. – Dostali\u015bmy mn\u00f3stwo cennych uwag od mentora, kt\u00f3ry mia\u0142 nie tylko spojrzenie z zewn\u0105trz na to, co robimy, ale te\u017c niezb\u0119dne do\u015bwiadczenie w przeprowadzeniu tego typu dzia\u0142a\u0144. Podpowiada\u0142 nam, co poprawi\u0107, jaka powinna by\u0107 kolejno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144, czy to, co zaplanowali\u015bmy, wystarczy, czy mo\u017ce nale\u017cy jeszcze uzupe\u0142ni\u0107 plan – wspomina Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek. Mentor nie tylko przygotowa\u0142 ze spo\u0142ecznikami plan dzia\u0142ania, ale te\u017c uczestniczy\u0142 w spotkaniu z mieszka\u0144cami, prezentacji programu, a potem konsultacjach z architektk\u0105. – Ca\u0142y czas jeste\u015bmy w kontakcie i je\u015bli tylko pojawiaj\u0105 si\u0119 jakie\u015b w\u0105tpliwo\u015bci, mo\u017cemy si\u0119 skonsultowa\u0107. To dla nas ogromna warto\u015b\u0107 – podkre\u015bla Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek.\u00a0<\/span><\/p>\n \u201cDebiuty w partycypacji\u201d s\u0105 r\u00f3wnie\u017c okazj\u0105 do wymiany my\u015bli i do\u015bwiadcze\u0144 mi\u0119dzy organizacjami bior\u0105cymi udzia\u0142 w programie. Ich przedstawiciele uczestnicz\u0105 w spotkaniach sieciuj\u0105co-szkoleniowych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mog\u0105 porozmawia\u0107, ale te\u017c uzupe\u0142ni\u0107 wiedz\u0119 niezb\u0119dn\u0105 do prawid\u0142owego zarz\u0105dzania organizacj\u0105. Bior\u0105 udzia\u0142 w warsztatach zarz\u0105dzania zespo\u0142em, finansami, poznaj\u0105 zasady partycypacji oraz technik\u0119 my\u015blenia projektowego. – To s\u0105 aspekty, kt\u00f3rych jako ko\u0142o gospody\u0144 wiejskich dot\u0105d nie rozwija\u0142y\u015bmy. Jako przedstawicielka naszego KGW uczestniczy\u0142am w szkoleniach i widz\u0119, jak wiele mo\u017cemy dzi\u0119ki nim zyska\u0107, jak si\u0119 rozwiniemy jako organizacja – zauwa\u017ca Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek. Dodaje, \u017ce cenne by\u0142o te\u017c do\u015bwiadczenie innych organizacji bior\u0105cych udzia\u0142 w programie oraz Fundacji Stocznia. – Fundacja wspiera\u0142a ju\u017c wiele podobnych do naszego projekt\u00f3w, wi\u0119c mogli\u015bmy w pe\u0142ni polega\u0107 na jej do\u015bwiadczeniu. Niesamowite by\u0142o te\u017c pozna\u0107 cz\u0142onk\u00f3w innych k\u00f3\u0142 gospody\u0144 wiejskich czy instytucji dzia\u0142aj\u0105cych w zbli\u017conym do naszego \u015brodowisku – wspomina Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek.<\/span><\/p>\n Wzmacniamy lokaln\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107<\/b><\/p>\n Organizacje, kt\u00f3re zg\u0142osi\u0142y si\u0119 do programu, podkre\u015blaj\u0105, \u017ce wychodz\u0105 z niego silniejsze, z nowymi pomys\u0142ami na dzia\u0142ania i nowymi mo\u017cliwo\u015bciami. Mieszka\u0144cy \u0141ukawicy dostali zielone \u015bwiat\u0142o od w\u0142adz gminy do stworzenia profesjonalnego projektu zagospodarowania terenu pod \u015bwietlic\u0119.\u00a0 Kolejnym etapem b\u0119dzie szukanie pieni\u0119dzy na jego realizacj\u0119. – To mo\u017ce potrwa\u0107, ale dzi\u0119ki \u201cDebiutom w partycypacji\u201d mieszka\u0144cy dostrzegli, \u017ce maj\u0105 wp\u0142yw na to, co ich otacza i sami mog\u0105 zmienia\u0107 miejsce, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105. W dodatku praca nad wsp\u00f3lnym projektem to okazja do poznania si\u0119 i zintegrowania. A bliskie kontakty z s\u0105siadami maj\u0105 ogromny wp\u0142yw na codzienne \u017cycie – podkre\u015bla Marta Rynkiewicz.\u00a0<\/span><\/p>\n W Dajnach te\u017c trwaj\u0105 poszukiwania pieni\u0119dzy na realizacj\u0119 projektu zagospodarowania terenu wok\u00f3\u0142 wiejskiej \u015bwietlicy i przebudow\u0119 stawu. Pierwsze zmiany ju\u017c si\u0119 rozpocz\u0119\u0142y: mieszka\u0144cy wsp\u00f3lnie sadzili ziele\u0144 w tzw. motylim ogrodzie obok \u015bwietlicy. Dzi\u015b sp\u0119dzaj\u0105 tu wsp\u00f3lnie czas. I maj\u0105 nadziej\u0119 na kolejne zmiany. Emilia G\u00f3rska nazywa to iskierk\u0105 zmian, kt\u00f3ra zapali\u0142a si\u0119 we wsi. – Pocz\u0105tkowo niewielu mieszka\u0144c\u00f3w anga\u017cowa\u0142o si\u0119 w nasz projekt, tylko nielicznie przyszli na pierwsze spotkanie w tej sprawie, ale stopniowo coraz wi\u0119cej os\u00f3b si\u0119 nim interesowa\u0142o – ocenia Emilia G\u00f3rska. Zaanga\u017cowanie mieszka\u0144c\u00f3w mo\u017ce by\u0107 kart\u0105 przetargow\u0105 w negocjacjach z w\u0142adzami gminy, kt\u00f3re maj\u0105 wesprze\u0107 finansowo realizacj\u0119 projektu. – Us\u0142yszeli\u015bmy do w\u0142adz gminy, \u017ce mieszka\u0144cy, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 sami si\u0119 zorganizowa\u0107 i chc\u0105 wp\u0142ywa\u0107 na swoje otoczenie, s\u0105 dla nich szczeg\u00f3lnie cenni. I warci wspierania \u2013 dodaje Emilia G\u00f3rska.<\/span><\/p>\n W R\u00f3\u017cnowie partycypacja spo\u0142eczna i zach\u0119canie mieszka\u0144c\u00f3w do anga\u017cowania si\u0119 w \u017cycie wsi ma by\u0107 sposobem na wzmocnienie lokalnej to\u017csamo\u015bci. – Nie chcemy, by R\u00f3\u017cnowo by\u0142o jedynie podolszty\u0144sk\u0105 sypialni\u0105. Nie chcemy \u017cy\u0107 \u015bwiat\u0142em odbitym od du\u017cego miasta, ale stworzy\u0107 w\u0142asn\u0105 to\u017csamo\u015b\u0107 i spo\u0142eczno\u015b\u0107 ludzi, kt\u00f3rzy ceni\u0105 miejsce, w kt\u00f3rym \u017cyj\u0105 i chc\u0105 o nie dba\u0107 – przekonuje Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek. I podkre\u015bla, \u017ce cho\u0107 na razie nie uda\u0142o si\u0119 do projektu przyci\u0105gn\u0105\u0107 t\u0142umu, to w mieszka\u0144cach rozpali\u0142a si\u0119 potrzeba zmian. Ma\u0142gorzata Jarz\u0105bek: – Jeste\u015bmy pewni, \u017ce ludzie coraz lepiej rozumiej\u0105, jak wa\u017cne jest budowanie wsp\u00f3lnoty. Dzi\u0119ki temu, \u017ce znamy swoich s\u0105siad\u00f3w, du\u017co lepiej i bezpieczniej czujemy si\u0119 w miejscu, w kt\u00f3rym mieszkamy. A dzi\u0119ki integracji i wsp\u00f3lnym inicjatywom mo\u017cemy je kszta\u0142towa\u0107.<\/span><\/p>\n Zobacz tak\u017ce:<\/p>\n Autorka tekstu: Martyna \u015amigiel<\/p>\n Zobacz filmowe podsumowanie wybranych proces\u00f3w w ramach projektu:<\/p>\n\n