– Na terenie obok \u015bwietlicy wiejskiej gmina postawi\u0142a nam wiat\u0119. Takie zadaszenie. M\u0142odsi mieszka\u0144cy nazywaj\u0105 j\u0105 bud\u0105 – opowiada Emilia G\u00f3rska z Ko\u0142a Gospody\u0144 Wiejskich Motyle, kt\u00f3re dzia\u0142a w Dajnach, osadzie w wojew\u00f3dztwie warmi\u0144sko-mazurskim. – Przedstawiciele gminy przyjechali, postawili wiat\u0119 tam, gdzie uznali za s\u0142uszne, nie pytaj\u0105c nikogo o zdanie. I stoi teraz buda po\u015brodku placu – dodaje Emilia.<\/span><\/p>\n T\u0142umaczy od razu, \u017ce buda z\u0142a nie jest, nawet estetyczna i przesiaduje pod ni\u0105 m\u0142odzie\u017c, ale stan\u0119\u0142a w zupe\u0142nie niefunkcjonalnym miejscu. – Teren wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy ma potencja\u0142, cho\u0107 wymaga zagospodarowania i przemy\u015blenia. Postawienie na \u015brodku wiaty nie jest rozwi\u0105zaniem, bo nie sprawia, \u017ce chce si\u0119 tu przebywa\u0107. Raczej ogranicza to korzystanie z samego placu i wykorzystanie terenu przed \u015bwietlic\u0105 do innych funkcji. To miejsce potrzebuje czego\u015b wi\u0119cej.Czego? Postanowili\u015bmy spyta\u0107 o to mieszka\u0144c\u00f3w – wspomina Emilia.<\/span><\/p>\n By dowiedzie\u0107 si\u0119, jak zdaniem mieszka\u0144c\u00f3w powinien wygl\u0105da\u0107 teren wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy, KGW Motyle z\u0142o\u017cy\u0142o wniosek do programu „Debiuty w partycypacji”. – To naprawd\u0119 nasz debiut. Jeste\u015bmy m\u0142odym ko\u0142em – podkre\u015bla Emilia. Opowiada, \u017ce ko\u0142o nieoficjalnie zawi\u0105za\u0142o si\u0119 w marcu 2024 r. W maju zosta\u0142o wpisane do rejestru. – Skrzykn\u0119li\u015bmy si\u0119 w par\u0119 os\u00f3b, jeszcze jako nieformalna grupa zorganizowali\u015bmy piknik rodzinny i tak to posz\u0142o. Dot\u0105d skupiali\u015bmy si\u0119 w\u0142a\u015bnie na drobnych wydarzeniach dla mieszka\u0144c\u00f3w, bo tego w Dajnach brakowa\u0142o. S\u0142ysza\u0142am z opowie\u015bci, \u017ce gdy kilkana\u015bcie lat temu rz\u0105dzi\u0142 tu so\u0142tys z powo\u0142ania, prawdziwy lider, mieszka\u0144cy Dajn byli zgran\u0105 spo\u0142eczno\u015bci\u0105, odbywa\u0142y si\u0119 wiejskie zabawy, wsp\u00f3lnie dbano o estetyk\u0119 przestrzeni. Gdy so\u0142tys zmar\u0142, duch wsp\u00f3lnoty zagin\u0105\u0142. Teraz postawili\u015bmy sobie za cel obudzi\u0107 wie\u015b do \u017cycia – opowiada Emilia G\u00f3rska.<\/span><\/p>\n Sama nie pochodzi z Dajn, cho\u0107 mieszka tu ju\u017c prawie 15 lat. – Sko\u0144czy\u0142am studia w Olsztynie, szuka\u0142am pracy i miejsca do \u017cycia. Moja rodzina mieszka 20 km dalej, a tata dzier\u017cawi\u0142 wtedy od \u00f3wczesnej Agencji Rynku Rolnego stary dworek w Dajnach. I tak znalaz\u0142am tu miejsce do \u017cycia. Mieszkam z rodzin\u0105 troch\u0119 na uboczu, z dala od innych. I szczerze m\u00f3wi\u0105c, nigdy mnie do wioski, do ludzi nie ci\u0105gn\u0119\u0142o. Mam swoje \u017cycie, swoje sprawy. A\u017c pewnego razu posz\u0142am na jedno zebranie wiejskie. C\u00f3rka ju\u017c podros\u0142a, zrobi\u0142o si\u0119 wi\u0119cej czasu. I tak wsi\u0105kn\u0119\u0142am w \u017cycie wsi – wspomina Emilia.<\/span><\/p>\n Razem z ni\u0105 kilkana\u015bcie innych os\u00f3b. W sumie KGW Motyle tworzy 16 mieszka\u0144c\u00f3w. I wcale nie s\u0105 to tylko kobiety. – Wbrew temu, co wskazuje nazwa, s\u0105 w\u015br\u00f3d nas r\u00f3wnie\u017c m\u0119\u017cczy\u017ani, ale ze wzgl\u0119d\u00f3w formalnych musieli\u015bmy nazwa\u0107 si\u0119 ko\u0142em gospody\u0144 wiejskich. 16 os\u00f3b to ca\u0142kiem spora liczba, bo w Dajnach oficjalnie mieszka ok. 150 os\u00f3b, w praktyce mo\u017ce troch\u0119 ponad sto. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich jest tu od pokole\u0144, maj\u0105 swoje zatargi i przyja\u017anie. I mn\u00f3stwo opowie\u015bci, kt\u00f3rych s\u0142ucha si\u0119 z przyjemno\u015bci\u0105. W naszym kole s\u0105 zar\u00f3wno zawsze ch\u0119tne do pomocy seniorki, jak i nieco m\u0142odsze osoby, kt\u00f3re zajmuj\u0105 si\u0119 sprawami organizacyjnymi. Do ko\u0142a nale\u017cy te\u017c so\u0142tyska wsi oraz dwoje z trojga cz\u0142onk\u00f3w rady so\u0142eckiej. Jest te\u017c oczywi\u015bcie paru \u201cs\u0142up\u00f3w\u201d, kt\u00f3rzy na co dzie\u0144 s\u0105 raczej niewidoczni, ale w razie potrzeby i na nich mo\u017cna liczy\u0107 – u\u015bmiecha si\u0119 Emilia. Podkre\u015bla, \u017ce\u00a0<\/span><\/p>\n Tak by\u0142o w przypadku projektu realizowanego dzi\u0119ki programowi „Debiuty w partycypacji”. – Zaproszenie do programu troch\u0119 nas zaskoczy\u0142o, bo nie spodziewali\u015bmy si\u0119 pozytywnego odzewu. Nie mieli\u015bmy przecie\u017c dot\u0105d do\u015bwiadczenia w dzia\u0142aniach na tak du\u017c\u0105 skal\u0119, dlatego tym bardziej cieszymy si\u0119 z szansy, jak\u0105 dostali\u015bmy. Mo\u017ce kluczem by\u0142a realna potrzeba, kt\u00f3r\u0105 chcieli\u015bmy tymi dzia\u0142aniami zaspokoi\u0107? – zastanawia si\u0119 Emilia.\u00a0<\/span><\/p>\n Rzeczywi\u015bcie o przebudowie terenu wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy mieszka\u0144cy wsi dyskutowali od dawna. – Zw\u0142aszcza po tym, gdy gmina ustawi\u0142a tzw. bud\u0119. Zastanawiali\u015bmy si\u0119, jak zorganizowa\u0107 teren wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy, by by\u0142 funkcjonalny, zach\u0119ca\u0142 do sp\u0119dzania tam czasu i integrowania si\u0119. W\u0142a\u015bnie to wpisali\u015bmy we wniosku jako cel naszych dzia\u0142a\u0144 – wspomina Emilia. Istotne by\u0142o jednak, by w ten cel zaanga\u017cowa\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w Dajn, a nie narzuca\u0107 im gotowe rozwi\u0105zania. Projekt mia\u0142 te\u017c zach\u0119ci\u0107 innych do w\u0142\u0105czenia si\u0119 w dzia\u0142alno\u015b\u0107 KGW oraz prze\u0142ama\u0107 stereotyp na jego temat i pokaza\u0107, \u017ce ko\u0142o gospody\u0144 mo\u017ce by\u0107 nowoczesn\u0105 i dynamiczn\u0105 organizacj\u0105. – Wa\u017cnym punktem by\u0142o te\u017c nawi\u0105zanie i zacie\u015bnienie wsp\u00f3\u0142pracy z lokalnym samorz\u0105dem, bo to klucz do tego, by projekt zrealizowa\u0107 – podkre\u015bla Emilia.\u00a0<\/span><\/p>\n Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od zbierania g\u0142os\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w. Cz\u0142onkowie KGW zaprosili ich na dwa spotkania warsztatowe, by wsp\u00f3lnie zastanowi\u0107 si\u0119 nad funkcjami i wygl\u0105dem terenu wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy. – Zaprosili\u015bmy zar\u00f3wno doros\u0142ych, jak i dzieci. Najm\u0142odsi – wiadomo – pop\u0142yn\u0119li z pomys\u0142ami, bo nie maj\u0105 \u015bwiadomo\u015bci ogranicze\u0144. I tak dzieci wymy\u015bli\u0142y, by znalaz\u0142 si\u0119 tam m.in. basen czy g\u00f3rka zjazdowa. Przy okazji zg\u0142osili kilka praktycznych potrzeb: \u017ce przy \u015bwietlicy jest terenowa plansza do chi\u0144czyka, ale przyda\u0142yby si\u0119 te\u017c pionki. Albo by posadzi\u0107 \u015bwierk obok budynku i ozdabia\u0107 go w okresie \u015bwi\u0105tecznym zamiast stawia\u0107 sztuczn\u0105 choink\u0119, kt\u00f3ra ci\u0105gle si\u0119 przewraca – wspomina Emilia. Dodaje: – Z kolei doro\u015bli zwracali uwag\u0119 na potrzeb\u0119 uporz\u0105dkowania stawu, kt\u00f3ry znajduje si\u0119 na tym terenie. Od lat jest zaniedbany, jego temat co rusz przewija\u0142 si\u0119 na wiejskich zebraniach, ale nigdy nie uda\u0142o si\u0119 wypracowa\u0107 \u017cadnych konkret\u00f3w.<\/span><\/p>\n Z pomoc\u0105 w rozwi\u0105zaniu problemu przysz\u0142a zaprzyja\u017aniona architektka krajobrazu. – Dominika wychowa\u0142a si\u0119 w naszej miejscowo\u015bci, wci\u0105\u017c mieszka tu jej mama. Postanowili\u015bmy spyta\u0107, czy zechce w\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do naszego projektu – wspomina Emilia. Dominika Pask nie mia\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci. – Od razu poczu\u0142am, \u017ce to \u015bwietna inicjatywa, bo mo\u017ce realnie wp\u0142yn\u0105\u0107 na \u017cycie ludzi w Dajnach. Studiowa\u0142am w Bydgoszczy, dzi\u015b mieszkam pod Radomiem, ale mam ogromny sentyment do moich rodzinnych stron i ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce mog\u0119 mie\u0107 udzia\u0142 w ich kszta\u0142towaniu – m\u00f3wi Dominika, kt\u00f3ra przygotowa\u0142a profesjonalny projekt zagospodarowania terenu wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy. Ale wcze\u015bniej uczestniczy\u0142a w rozmowach z mieszka\u0144cami.<\/span><\/p>\n – W czasie spotka\u0144 warsztatowych nie uda\u0142o nam si\u0119 przyci\u0105gn\u0105\u0107 t\u0142um\u00f3w i zebra\u0107 wielu g\u0142os\u00f3w, dlatego dodatkowo przygotowali\u015bmy ankiety i ruszyli\u015bmy w teren. Skoro ludzie nie przyszli do nas, to my wybrali\u015bmy si\u0119 do nich – m\u00f3wi Emilia. Dominika podkre\u015bla, \u017ce pracuj\u0105c, zawsze tworzy ankiety dla klient\u00f3w, czy to indywidualnych, czy os\u00f3b publicznych, by lepiej zbada\u0107 i zrozumie\u0107 ich potrzeby. Dzi\u0119ki ankietom pozna\u0142a pomys\u0142y i potrzeby mieszka\u0144c\u00f3w Dajn i przygotowa\u0142a wst\u0119pny projekt koncepcyjny z wizualizacjami.<\/span><\/p>\n Zak\u0142ada on modernizacj\u0119 terenu wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy, w tym istniej\u0105cego, zaniedbanego placu zabaw. – Chcieli\u015bmy go wzbogaci\u0107, by by\u0142 bardziej atrakcyjny. Dzieci bardzo chcia\u0142y mie\u0107 tu tyrolk\u0119 i g\u00f3rk\u0119 saneczkow\u0105, bo nie maj\u0105 gdzie zim\u0105 zje\u017cd\u017ca\u0107 na sankach. Po\u0142\u0105czy\u0142am te dwie potrzeby i zaproponowa\u0142am stworzenie nasypu z tyrolk\u0105. Doro\u015bli z kolei chcieliby rozbudowa\u0107 \u015bwietlic\u0119, przenie\u015b\u0107 altan\u0119 w bardziej zaciszne miejsce, ponadto stworzy\u0107 zadaszenie dla miejsca na ognisko, kt\u00f3re powstaje na placu. W og\u00f3le wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy brakuje miejsca do siedzenia, \u0142awki s\u0105 liche, na grz\u0105skim terenie si\u0119 chwiej\u0105. Wymy\u015bli\u0142am drewnian\u0105 konstrukcj\u0119 schodkow\u0105, kt\u00f3r\u0105 nazywam widowni\u0105, bo mog\u0142aby s\u0142u\u017cy\u0107 publiczno\u015bci w czasie festyn\u00f3w, a na co dzie\u0144 by\u0107 po prostu miejscem do przesiadywania – t\u0142umaczy Dominika.<\/span><\/p>\n W projekcie nie mniej istotna jest oprawa ro\u015blinna. – To bardzo wa\u017cna, cho\u0107 czasem niedoceniana cz\u0119\u015b\u0107 projekt\u00f3w zagospodarowania terenu, bo uzupe\u0142nia drobne formy architektoniczne. Wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy w Dajnach istotne by\u0142o uporz\u0105dkowania istniej\u0105cej ju\u017c zieleni, stworzenie nowych nasadze\u0144 oraz podj\u0119cie decyzji co do przysz\u0142o\u015bci zaniedbanego stawu. Czy ma pozosta\u0107 stawem rybnym czy mo\u017ce lepiej zmieni\u0107 go w staw k\u0105pielowy? W\u00f3wczas potrzebny by\u0142by ratownik. Ostatecznie poszli\u015bmy na kompromis i zaplanowali\u015bmy p\u0142ytki, bezpieczny dla wszystkich staw z uporz\u0105dkowan\u0105 ro\u015blinno\u015bci\u0105, na kt\u00f3rym w przysz\u0142o\u015bci mog\u0142aby stan\u0105\u0107 k\u0142adka do spacerowania – m\u00f3wi Dominika.<\/span><\/p>\n Zmiany zacz\u0119\u0142y si\u0119 od zieleni. – Moj\u0105 my\u015bl\u0105 przewodni\u0105 w pracy jest: je\u015bli mo\u017cemy marzy\u0107, to mo\u017cemy te marzenia te\u017c realizowa\u0107. Gdy tworzy\u0142am projekt koncepcyjny z wizualizacjami, na terenie wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy zasz\u0142y pierwsze zmiany. Mieszka\u0144cy rozpocz\u0119li nasadzenia w tzw. motylim ogrodzie. Dzi\u0119ki temu do ludzi zacz\u0119\u0142o dociera\u0107, \u017ce rzeczywi\u015bcie co\u015b dobrego mo\u017ce si\u0119 tu wydarzy\u0107 – wspomina Dominika. – Konkurs na nasadzenia w motylim ogrodzie zosta\u0142 zaplanowany wcze\u015bniej, znalaz\u0142y si\u0119 pieni\u0105dze i dzi\u0119ki temu mogli\u015bmy przej\u015b\u0107 do realizacji. To nam wszystkim da\u0142o wiatr w \u017cagle, bo pomys\u0142y sta\u0142y si\u0119 namacalne, efekty widoczne \u2013 dodaje Emilia.<\/span><\/p>\n Podkre\u015bla, \u017ce cz\u0142onkom KGW od pocz\u0105tku zale\u017ca\u0142o, by pomys\u0142y by\u0142y realne i wykonalne. – Jeste\u015bmy w kontakcie z w\u0142adzami gminy w sprawie realizacji projektu, przygotowujemy jeszcze jego dok\u0142adn\u0105 wycen\u0119, by wiedzie\u0107, ile pieni\u0119dzy b\u0119dziemy potrzebowa\u0107. W zesz\u0142ym roku uda\u0142o nam si\u0119 przeg\u0142osowa\u0107 w funduszu so\u0142eckim dodatkowe hu\u015btawki, bo tego r\u00f3wnie\u017c za\u017cyczyli sobie dzieci i doro\u015bli. Drewnian\u0105 widowni\u0119 czy inne drobne elementy b\u0119dziemy pr\u00f3bowali przeg\u0142osowa\u0107 w funduszu w 2025 r., ale ju\u017c w kwestii przebudowy stawu czy wi\u0119kszych zmian liczymy na wsparcie gminy. Wiemy, \u017ce w\u015br\u00f3d zada\u0144 gminy s\u0105 powa\u017cne inwestycje, jak nowe szko\u0142y, drogi, modernizacja kanalizacji. Us\u0142yszeli\u015bmy jednak, \u017ce je\u015bli tylko pojawi si\u0119 opcja dofinansowania, to chc\u0105 nas wspiera\u0107, bo ceni\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w, kt\u00f3rzy sami si\u0119 organizuj\u0105 i chc\u0105 zmienia\u0107 swoj\u0105 najbli\u017csz\u0105 okolic\u0119 – m\u00f3wi Emilia.<\/span><\/p>\n To nie znaczy, \u017ce efekt\u00f3w projektu jeszcze nie ma. – Widzimy, \u017ce we wsi zapali\u0142a si\u0119 iskierka zmian, pojawi\u0142a si\u0119 nadzieja, \u017ce rzeczywi\u015bcie mo\u017cna tu co\u015b zrobi\u0107. Na pierwsze spotkanie w sprawie terenu wok\u00f3\u0142 \u015bwietlicy przysz\u0142o niewiele os\u00f3b, co nas troch\u0119 pod\u0142ama\u0142o, ale wraz z rozwojem projektu coraz wi\u0119cej os\u00f3b si\u0119 nim interesowa\u0142o. A przy nasadzeniach w motylim ogrodzie pracowali\u015bmy ju\u017c wsp\u00f3lnie: cz\u0142onkowie KGW i inni mieszka\u0144cy wioski.\u00a0<\/span><\/p>\n Dominika: – Sporo os\u00f3b przysz\u0142o nie tylko na wsp\u00f3lne sadzenie, ale r\u00f3wnie\u017c odwiedza teraz motyli ogr\u00f3d. Mo\u017cna tam podziwia\u0107 owady, r\u00f3\u017cne gatunki ro\u015blin. Chcieli\u015bmy, \u017ceby to by\u0142o miejsce, kt\u00f3re przyci\u0105gnie i m\u0142odych, i starych, b\u0119dzie integrowa\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w. W miastach sporo si\u0119 teraz dyskutuje o jako\u015bciowej przestrzeni wsp\u00f3lnej, ma\u0142ej architekturze, kt\u00f3ra zach\u0119ca do zostawania, zieleni. Gminy wiejskie wci\u0105\u017c cz\u0119sto o tym zapominaj\u0105, skupiaj\u0105c si\u0119 na podstawowych wydatkach z bud\u017cetu. Ale niewa\u017cne czy w mie\u015bcie, czy na wsi – wsz\u0119dzie ludzie maj\u0105 potrzeb\u0119, \u017ceby wyj\u015b\u0107 z domu, porozmawia\u0107, poby\u0107 z innymi. \u0141awka przed w\u0142asnym domem nie wystarczy. Zw\u0142aszcza na wsi potrzebna jest przestrze\u0144, kt\u00f3ra zach\u0119ci do budowania wsp\u00f3lnoty. To wp\u0142ywa na \u017cycie mieszka\u0144c\u00f3w nie mniej ni\u017c nowa droga czy kanalizacja. Cieszymy si\u0119, \u017ce w Dajnach ta potrzeba wreszcie zosta\u0142a dostrze\u017cona. A to obudzi\u0142o mieszka\u0144c\u00f3w. Zintegrowani wok\u00f3\u0142 naszego projektu anga\u017cuj\u0105 si\u0119 teraz w lokalne spotkania, imprezy. I ju\u017c maj\u0105 kolejne pomys\u0142y.<\/span><\/p>\n <\/p>\n Autorka tekstu: Martyna \u015amigiel<\/p>\n ***<\/p>\n Program \u201cDebiuty w partycypacji\u201d realizowany by\u0142 wsp\u00f3lnie przez ekspert\u00f3w i ekspertki reprezentuj\u0105cych organizacje dzia\u0142aj\u0105ce w obszarze partycypacji: Fundacj\u0119 SocLab, Fundacj\u0119 Pole Dialogu, Fundacj\u0105 na Rzecz Studi\u00f3w Europejskich, Pracowni\u0119 Zr\u00f3wnowa\u017conego Rozwoju, Lubelsk\u0105 Grupa Badawcz\u0105, Wolskie Centrum Kultury i Fundacj\u0119 Stocznia, kt\u00f3re po\u0142\u0105czy\u0142o Forum Praktyk\u00f3w Partycypacji.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Niewa\u017cne czy w mie\u015bcie, czy na wsi – wsz\u0119dzie ludzie potrzebuj\u0105 wyj\u015b\u0107 z domu, porozmawia\u0107, poby\u0107 z innymi. \u0141awka przed w\u0142asnym domem nie wystarczy. Zw\u0142aszcza na wsi istotna jest przestrze\u0144, kt\u00f3ra zach\u0119ci do budowania wsp\u00f3lnoty. – Na terenie obok \u015bwietlicy wiejskiej gmina postawi\u0142a nam wiat\u0119. Takie zadaszenie. M\u0142odsi mieszka\u0144cy nazywaj\u0105 j\u0105 bud\u0105 – opowiada Emilia […]<\/p>\n","protected":false},"author":188,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,5],"tags":[4,3],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622"}],"collection":[{"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/users\/188"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=622"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":629,"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622\/revisions\/629"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/partycypacjaobywatelska.pl\/debiuty\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}Duch wsp\u00f3lnoty zagin\u0105\u0142<\/b><\/h3>\n
G\u0142os mieszka\u0144c\u00f3w zamiast gotowych rozwi\u0105za\u0144<\/b><\/h3>\n
Wyszli\u015bmy do ludzi<\/b><\/h3>\n
Zapali\u0142a si\u0119 iskierka zmian<\/b><\/h3>\n